سعادت و شقاوت انسان بدین مبحث است.

"اخلاص" از ریشه ی خلوص و به معنی پاک شدن از هر آلودگی است و اخلاص فقط در مورد اشیاء و چیزهائی که قابلیت آمیختگی داشته باشد و آمیخته نشده بکار می رود مثل انسان

               "فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا"

البته این به آن معنی نیست که اقدامات قبل از تولد ، هیچ تاثیری ندارد بلکه به این معنی است که هر فرد آمادگی بسوی خوب رفتن و هدف "الی الله" رفتن را دارد و مقدار این آمادگی تا حدودی به رسیدگی ما در قبل از تولد بستگی دارد.

و اما اخلاص در مورد انسان به معنی خاص آن عبارت از این است که هواهای نفسانی را نتواند در قلب خود جای دهد و یا از ورود آنها جلوگیری کند و فقط خدا را بپذیرد و از او اطاعت کند و تمام ناخالصی های غیر از خدا را از درون خود بیرون بریزد.

پیامبر اکرم(ص) در مورد اخلاص می فرمایند:

"هو ان تقول ربي الله ثما تشتغيت كما امرت"

اخلاص عبارت است از آن است که هواههای نفسانی را عبادت نکنی و جز خداوند هیچکس را و در آنچه به تو فرمان داده محکم و استوار باشی....

و اخلاص در عمل بدین معنی است که هرکاری انجام می دهی برای خدا و رضای خاطر او باشد و تمام اعمالت برای او باشد و جز او هیچکس را در جهان فاعل ندانی....

و اخلاص یعنی اعتقاد واقعی به این آیه شریفه:

قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمَالًا (۱۰۳)

الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعًا (۱۰۴)

بگو آیا شما را از زیانکارترین مردم آگاه گردانم

(آنان) کسانی اند که کوشش شان در زندگی دنیا به هدر رفته و خود می پندارند که کار خوب انجام می دهند. (سوره کهف) 

فرق بین خسر و ضرر این است که انسان خاسر، علاوه بر از دست دادن سرمایه ی اولیه چیزی نیز بدهکار می شود ولیکن انسان ضرر کننده سودی نبرده اما امکان دارد که سرمایه اولیه را دارا باشد.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تُبْطِلُواْ صَدَقَاتِكُم بِالْمَنِّ وَالأذَى كَالَّذِي يُنفِقُ مَالَهُ رِئَاء النَّاسِ وَلاَ يُؤْمِنُ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَيْهِ تُرَابٌ فَأَصَابَهُ وَابِلٌ فَتَرَكَهُ صَلْدًا لاَّ يَقْدِرُونَ عَلَى شَيْءٍ مِّمَّا كَسَبُواْ وَاللّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ (۲۶۴)

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد، صدقه‏هاى خود را با منّت و آزار، باطل مكنيد، مانند كسى كه مالش را براى خودنمايى به مردم‏، انفاق مى‏كند و به خدا و روز بازپسين ايمان ندارد. پس مَثَل او همچون مَثَل سنگ خارايى است كه بر روى آن‏، خاكى (نشسته‏) است‏، و رگبارى به آن رسيده و آن (سنگ‏) را سخت و صاف بر جاى نهاده است‏. آنان (رياكاران‏) نيز از آنچه به دست آورده‏اند، بهره‏اى نمى‏برند؛ و خداوند، گروه كافران را هدايت نمى‏كند. (سوره بقره)

خداوند در اینجا چه زیبا مثلی برای درست نیتان و ریا کاران فرموده اند :

کسی که عملی برای خداوند انجام می دهد مانند کشاورزی است که دانه را در عمق خاک می کارد و هر روز از آن محافظت می کند تا دانه به عمل برسد و محصول بدهد، اما کسی که عملی برای ریاء انجام می دهد مانند کشاورزی است که دانه را روی خاک سفت و سخت می ریزد و بدون رسیدگی و کار روی آن طلب محصول می کند!

در اسلام پیوسته اصالت به نیت، زیر بنای عمل نهاده شده است.

امام صادق(ع) در جلد سوم کافی در باب ریا چنین فرموده اند:

"اعلمو الغیر یا سمع فانه من عمل غیر الله و کله الله الی ما عمل"

عملتان را بدون شهرت طلبی و به دور از ریا انجام دهید و بدرستیکه هرکس عملش را برای غیر از خدا انجام دهد خداوند او را، به همان کس که عمل را برای او انجام داده است وا می گذارد.

در همین باب امام صادق(ع) فرموده اند:

"قال الله عزو وجل انا خیر شریک من اشرکت معی غیرک فی عمل عمله کم اقبله الا ما کان لی خالصا"

خداوند می فرماید من بهترین شریکم و هرکس در اعمالش دیگری را با من شریک کند من از او نخواهم پذیرفت و همه آنرا به شریکم وامیگذارم مگر آنچه را خالص برای من انجام داده باشد.

در انجام هر عبادتی در هر مرحله احتمال بروز ریاء وجود دارد.

الف) قبل از عمل

بدین صورت که قبل از انجام عبادت کار به ریاء بپردازد و نیت را ضایع کند که این ریاء مبطل عبادت است، مگر اینکه دوباره نیت کند وبگوید:

                                            "قربت الی الله"

                             فقط برای نزدیکی به تو انجام می دهم.

ب) در بین عبادت و انجام عمل

بین صورت ریا نماید آن کار و عبادت باطل است.

ج) بعد از انجام عبادت

که از خطرناکترین ریاها این است که انسان بعد از عمل ریاء کند ،که این ریاء بطور تدریجی اعمال انسان را ضایع می کند و چناچخ ادامه یابد نه تنها نفی عاید نمی شود بلکه موجب خسران نیز خواهد شد.

                    " الابقاء علی العمل حتی یخلص اشد من العمل"

      عمل را تا آخر و پس از انجام آن خالص نگاه داشتن از خود عمل سخت تر است.

هنگامیکه بشر از قدرت اخلاط خود جلوگیری کند و عمل را فقط و فقط برای خدا انجام دهد و کسی را در آن شریک نکند و فقط "لوجه الله" عمل را انجام دهد، در آن زمان به مرحله مخلصی می رسد و انسانی که مدتی در مرحله مخلص بودن استقامت و پایداری کند به جایی می رسد که علاوه بر خود، خدا نیز در راه مخلص شدن، منفعت را پدید می آورد و درهای رحمت را بسوی او می گشاید و در اینجا او از محبان خداوند است.

امیرالمومنین علی(ع) در خطبه ۸۶ نهج البلاغه، هنگامی که صفات محبان خداوند را بیان فرموده اند:

                                      "قد اخلص لله فاستخلصه"

کسی که برای خدا خالص گشت ،خداوند او را محب خود می گرداند و خالص می کند.

               قَالَ رَبِّ بِمَآ أَغْوَيْتَنِي لأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الأَرْضِ وَلأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ (۳۹)

                                    إِلاَّ عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ (۴۰)

                                 قَالَ هَذَا صِرَاطٌ عَلَيَّ مُسْتَقِيمٌ (۴۱)

گفت پروردگارا به سبب آنكه مرا گمراه ساختى من [هم گناهانشان را] در زمين برايشان مى‏آرايم و همه را گمراه خواهم ساخت

مگر بندگان خالص تو از ميان آنان را

اين راهى است راست [كه] به سوى من [منتهى مى‏شود] (سوره حجر)

تبعات اخلاص به دو بعد دنیوی و اخروی می باشد.

نتیجه اخروی که مشخص است که در آخرت مطابق با رتبه اخلاص به فرد اجر داده می شود.

و اما نتیجه دنیوی آن این است که مطابق با اخلاصش حالت فرقان به او داده می شود، یعنی در جایی که راههای مختلف پیش می آید و بسیاری از مردم لغزش پیدا می کنند خداوند به انسانهای خالص شناختی می دهد که بتوانند راه درست را بشناسند و از هرگونه لغزشی دوری جویند.

قال رسول الله (ع):

ما من عبد یخلص العمل لله تعالی اربعین یوما الا ظهرت نیابیع الحکمه من قلبه علی لسانه محجه البیظاء

هر بنده ای که چهل روز عملش را برای خداوند تبارک و تعالی خالص گرداند چشمه های حکمت و آگاهی از قلبش یه زبانش جاری خواهد شد.

قال امام محمد باقر(ع) فی اصول الکافی:

من طلب مرضاه الناس بما یسخطه الله کان حامده من الناس داما و من اثر طاعه الله و بغضب الناس کفاه الله عداوه کل عدو و حسد کل حسد و ننجی کل باغ و کان الله عزو وجل ناصرا و ظهیرا

کسی که به دنبال طلب رضای مردم باشد بطوریکه نارضایتی خداوند را به پیش داشته باشد ، همان مردمیکه او توقع ستایش و تمجید از آنها را دارد، نهایتا او را ستایش خواهند کرد. اگرچه اول به علت عدم شناسائی او را تائید کرده و انتخاب نمایند لیکن کسیکه به فکر اطاعت از خداوند و جلب رضایت او باشد و اخلاص در عمل داشته باشد اگرچه عمل او غضب و نارضایتی مردم را به دنبال داشته باشد خداوند او را از دشمنی هر دشمن و حسادت هر حسود و ظلم هر ظالمی مصون خواهد داشت و یاور و پشتیبان این بنده مخلص و پاک خواهد بود.                                                         

انشاالله...

Powered By
  BLOGFA.COM